Opleiding van AZ wereldwijd geroemd, maar één cruciale stap ontbreekt

Analyse

Milan Keskin | Brand Owner

De jeugdopleiding van AZ floreert als nooit tevoren. Het is de fundering onder het eerste elftal. De nieuwste ranglijst van CIES Football Observatory onderstreept dat nog maar eens. AZ heeft een trainingsindex van 50.5, staat daarmee 45e wereldwijd en laat zien dat Alkmaar structureel spelers klaarstoomt voor het profvoetbal.

CIES telde bij zijn meetmoment elf AZ-producten in de eigen eerste selectie. Dat is meer dan bij PSV, dat op vier uitkomt, en zelfs meer dan Ajax en Feyenoord, die respectievelijk negen en zeven spelers uit de eigen opleiding in de selectie hadden.

AZ zelf is inmiddels nóg verder. De club noemt dit seizoen dertien zelfopgeleide spelers in de A-selectie. “Wij dromen van onze eigen 11 van Wijdewormer”, zei hoofd jeugdopleiding Paul Brandenburg onlangs. Die droom klinkt misschien ambitieus, maar is helemaal niet meer zo ver weg.

Dijkstra en Schouten zijn het bewijs van de lijn

Dat AZ zo hoog scoort op interne doorstroming, komt niet uit de lucht vallen. De club heeft een herkenbare route: jeugdopleiding, Jong AZ, minuten in de beker of Europa en daarna de stap naar de Eredivisie. Elijah Dijkstra en Lewis Schouten zijn daar dit seizoen goede voorbeelden van.

Dijkstra kwam in 2019 op twaalfjarige leeftijd over van Fortuna Wormerveer en doorliep alle jeugdelftallen. De rechtsback is inmiddels geen invaller meer die af en toe mag ruiken aan AZ 1, maar een vaste waarde in de selectie. Schouten kwam al in 2014 binnen vanuit HSV Heiloo, won de Youth League met AZ en werkt zich steeds nadrukkelijker richting een vaste plek centraal achterin.

Het zijn precies de profielen waarop AZ wil bouwen: jongens uit de regio, lang genoeg opgeleid in dezelfde voetbalidee en vervolgens niet direct verkocht zodra ze een paar goede wedstrijden spelen.

De ‘11 van Wijdewormer’ krijgt steeds meer vorm

De lijst met zelfopgeleide spelers in de huidige A-selectie is inmiddels indrukwekkend: Rome-Jayden Owusu-Oduro, Hobie Verhulst, Wouter Goes, Lewis Schouten, Elijah Dijkstra, Wesley Hoedt, Peer Koopmeiners, Kees Smit, Dave Kwakman, Mexx Meerdink, Ro-Zangelo Daal, Wassim Bouziane en Calvin Stengs.

Niet iedereen is even jong en niet iedereen is op dit moment basisspeler, maar het laat wel zien hoe breed de opleiding inmiddels produceert. Van keeper tot spits, van technische middenvelder tot fysiek sterke verdediger: AZ heeft geen lichting die toevallig één gouden generatie voortbrengt, maar een systeem dat elk jaar nieuwe opties aanlevert.

Dat past ook bij de ambitie van de club. AZ wil dat minimaal de helft van de A-selectie uit de eigen jeugdopleiding bestaat. Bij veel clubs is dat een mooi zinnetje in een beleidsplan. In Alkmaar is het inmiddels zichtbaar op het veld.

Hier zit wel het grote pijnpunt

Juist daarom valt één cijfer in de CIES-ranglijst zo op. Van de 46 door AZ opgeleide spelers die actief zijn in de 49 onderzochte topcompetities, spelen er slechts vier in de Big Five. Ajax heeft er 27, PSV 10 en Feyenoord 9.

AZ leidt dus veel spelers op voor het betaald voetbal, krijgt opvallend veel eigen jongens in het eigen eerste elftal én geeft hen minuten. Maar de stap van Alkmaar naar de absolute Europese top wordt nog te weinig gezet. Dat is het verschil tussen een uitstekende opleiding en een opleiding die ook internationaal de standaard bepaalt.

Op het meetmoment van CIES speelde vier jeugdexponenten van AZ in een van de vijf topcompetities. Teun Koopmeiners groeide bij AZ uit tot aanvoerder en belandde via Atalanta bij Juventus. Tijjani Reijnders ontwikkelde zich na zijn Alkmaarse jaren tot international en Premier League-middenvelder. Jayden Addai verdiende als tiener een transfer naar Como, terwijl Ernest Poku de stap naar Bayer Leverkusen zette.

Conclusie: Nu nog de internationale bevestiging

AZ verdient alle lof voor wat er in Wijdewormer gebeurt. Elf jeugdproducten in de eigen selectie volgens CIES, inmiddels zelfs dertien volgens de club zelf en een duidelijke route voor jongens als Dijkstra en Schouten: dat is uitzonderlijk. Clubs als PSV en zelfs Feyenoord kunnen hier niet aan tippen.

Maar de CIES-cijfers leggen ook genadeloos bloot waar de volgende uitdaging ligt. AZ is een topclub in het ontwikkelen van spelers voor het eerste elftal. Om echt tot de Europese opleidingselite te behoren, moet de club vaker spelers afleveren die daar ook jarenlang overeind blijven. De basis staat er. Nu moet de internationale oogst volgen.